dr Tomasz Sroka

Wyrok ETPC z z dnia 9 października 2014 r., Konovalova v. Rosja

W dniu 9 października 2014 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał wyrok w sprawie Konovalova przeciwko Rosji, skarga nr 37873/04.

ETPCz zajął się problematyką dopuszczalności obecności podczas udzielania świadczeń zdrowotnych pacjentom studentów medycyny.

Skarżąca, będąca w ciąży, została przewieziona karetką pogotowia do szpitala akademickiego. Po przyjęciu do szpitala została jej wręczona broszura informacyjna, z której zwrócono uwagę, że leczenie w szpitalu jest połączone z nauczaniem studentów i wszyscy pacjenci uczestniczą w procesie nauczania. Dzień przed porodem skarżąca została poinformowana o terminie porodu oraz udziale w nim studentów medycyny. Podczas porodu na sali obecni byli studenci medycyny, którzy dodatkowo uzyskali pewne informacje na temat stanu zdrowia pacjentki i procesu leczenia.

Rosyjskie ustawodawstwo przewiduje możliwość uczestnictwa studentów w procesie leczenia pacjentów zgodnie z wymogami programu nauczania i pod nadzorem personelu medycznego. Sposób udziału studentów w leczeniu miał zostać określony przez specjalną agencję, która w stosownej regulacji wydanej w 2007 r. (kilka lat po powyższym zdarzeniu) wskazała, że ma być on zgodny z zasadami etyki lekarskiej i odbywać się za zgodą pacjenta lub jego przedstawiciela.

ETPCz zwrócił uwagę, że rosyjskie ustawodawstwo nie przewidywało żadnych gwarancji proceduralnych mających na celu ochronę prawa do prywatności pacjentów. Przekazana pacjentce broszura nie zawierała informacji na temat dokładnego zakresu i sposobu zaangażowania studentów w proces leczenia oraz sugerowała, że uczestnictwo studentów jest obowiązkowe i pacjent nie ma w tym zakresie żadnego wyboru. Informacja o obecności studentów została przekazana w okolicznościach, które wywoływały wątpliwości co do możliwości podjęcia przez pacjentkę świadomej decyzji. W konsekwencji ETPCz uznał, że doszło do naruszenia art. 8 Konwencji, ze względu na brak wystarczających gwarancji proceduralnych przeciwko arbitralnej ingerencji w prawo do prywatności.

Powyższe orzeczenie ETPCz warto porównać z regulacjami prawnymi obowiązującymi w Polsce, dotyczącymi udziału studentów medycyny przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych.

Stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, “studenci zdobywający kwalifikacje do wykonywania zawodu medycznego oraz uczestnicy studiów doktoranckich mogą brać udział w udzielaniu świadczeń zdrowotnych w ramach kształcenia w podstawowej jednostce organizacyjnej uczelni medycznej lub innej uczelni, w której prowadzone jest kształcenie w kierunkach medycznych, pod bezpośrednim nadzorem osób wykonujących zawód medyczny właściwy ze względu na treść kształcenia”. Jednocześnie z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta wynika m.in., że dla uczestnictwa przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych innych osób innych niż wykonujące zawody medyczne niezbędna jest zgoda pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego oraz osoby wykonującej zawód medyczny, udzielającej świadczenia zdrowotnego. Niemniej art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty stanowi, że “do klinik i szpitali akademii medycznych, medycznych jednostek badawczo-rozwojowych i innych jednostek uprawnionych do kształcenia studentów nauk medycznych, lekarzy oraz innego personelu medycznego w zakresie niezbędnym dla celów dydaktycznych nie stosuje się art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Z powyższego zestawienia przepisów de lege lata wynika, że w wypadku szpitali klinicznych nie jest wymagana jakakolwiek zgoda ze strony pacjenta na obecność przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych studentów medycyny, a nawet pewne wątpliwości budzi to, czy pacjent przed przyjęciem do szpitala winien być poinformowany o możliwej obecności studentów przy udzielaniu mu pomocy medycznej. Powstaje tym samym zasadnicze pytanie, czy taki sposób uregulowania kwestii udziału studentów medycyny w procesie leczenia pacjentów pozostaje w zgodzie ze standardem wynikającym z analizowanego orzeczenia ETPCz, a w szczególności czy zawiera wystarczające (jakiekolwiek) gwarancje proceduralne przeciwko arbitralnej ingerencji w prawo do prywatności pacjenta.

Tomasz Sroka

See more

Grant badawczy “Prewencyjne pozbawienie wolności a prawa człowieka”

Niniejszy projekt naukowy ma na celu analizę prawną środków związanych z prewencyjnym pozbawianiem wolności...

10.04.2017

Wyrok ETPCz z dnia 9 lipca 2013 r., Vinter v. UK

W dniu 9 lipca 2013 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka, w składzie Wielkiej Izby, wydał wyrok w sprawie Vinter i inni v. Wielka Brytania, skargi nr: 66069/09, 130/10 i 3896/10.

01.02.2017

Wyrok ETPCz w sprawie Z. v. Polska, skarga nr 46132/08

W dniu 13 listopada 2012 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał wyrok w sprawie Z przeciwko Polsce (skarga nr 46132/08).

04.02.2017

© 2017 Tomasz Sroka. All rights reserved.

Made by SoftQ